Het Waaiermodel uiteengezet


Wat is het Waaiermodel?

  • Het Waaiermodel is een ordeningsmodel. Het helpt om overzicht te krijgen van de schier onontwarbare kluwen aan bemoeienissen waar  ernstige beschadigde jongeren meet te maken krijgen. De complexiteit van de problematiek van deze groep jongeren is groot. Externaliserende problematiek overwoekert veelal de onderliggende internaliserende problemen. Een multi-disciplinaire benadering is een must. De ordening levert transparantie op. Deze ordening van het Waaiermodel legt het systeem bloot dat rondom de jongere moet worden gebouwd en op basis waarvan zicht verkregen wordt op de mogelijkheden om met elkaar krachtig in te grijpen.

 

  • Het Waaiermodel is een handelingsgericht model; het laat zien welke aangrijpingspunten er zijn voor het handelen. De metafoor van de waaier is helpend om de structuur van de behandelaanpak te visualiseren. Maar ook om een voorstelling te kunnen maken van het behandelproces en de flexibiliteit van de aanpak (met behoud van de structuur). Vijf theoretische domeinen geven voeding aan manieren van aanpak. De vijf fasen hebben een naam die rechtstreeks betrekking hebben op de focus op een bepaald moment in het behandelproces. Daarmee staan de neuzen dezelfde kant op en is er niet langer spraken van handelingsverlegenheid. Aan de hand van het Waaiermodel wordt helder ‘uitgelicht’ welke domeinen op welk moment in de behandeling vragen om onderlinge afstemming. Het Waaiermodel visualiseert ook een visie. Integraal werken is in het plaatje van de waaier zichtbaar gemaakt. Vijf disciplines zijn in het model uitgewerkt en worden onderling met elkaar in verband gebracht. Pedagogisch handelen (in blauw) omarmt als het ware het therapeutisch handelen (in rood) waarbij commitment (in paars) een onontbeerlijke schakel is. De ouders (in groen)  zijn het scharnierpunt en zij staan aan de basis. Overkoepeld wordt de interprofessionele samenwerking(in geel) als belangrijk domein onderscheiden dat op alle momenten in het behandelproces een rol speelt.

 

  • Het Waaiermodel, tot slot, kan gezien worden als een didactisch model. De ordening biedt inzicht. Het helpt om de kern van bepaalde theoretische kennisgebieden te verwoorden. Het handelen krijgt automatisch een theoretisch fundament. De kleuren die verwijzen naar de vijf theoretische domeinen, vergemakkelijken de communicatie over de theoretische achtergronden. Het Waaiermodel helpt ook om de processen die een jongere doorloopt beter te doorgronden.  Het model bevordert de transparantie. In het ‘plaatje van de Waaier’ is  duidelijk te zien welke theoretische domeinen per fase een rol spelen bij het werken aan de doelen.

 

Benieuwd naar de opbouw van het Waaiermodel?

Dan beginnen we met de structuur van de 5 kleurdomeinen die verwijzen naar theoretische invalshoeken:

Kleurdomeinen Waaiermodel

                                 5 kleurdomeinen

Elk kleurdomein bestaat uit pijlers waarmee per kleur de wezenlijke aspecten van de betreffende invalshoek worden beschreven. De aanpak is voor elk domein gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. Daarmee wordt aan de hand van de kleurdomeinen de vraag beantwoord: WAT doe je en WAAROM? In bijgevoegd pdf. bestand wordt de structuur van de 5 kleurdomeinen visueel weergegeven. Waaiermodel 5 Kleurdomeinen

 

Het Waaiermodel kent ook een ordening waarbij de 5 fasen worden onderscheiden. Zo wordt het proces zichtbaar dat door de jongere wordt doorlopen als er intensief, multidisciplinair moet worden ingegrepen.

5 fasen 

De 5 fasen die in het Waaiermodel worden onderscheiden hebben een naam. Die verwijst naar de focus waarop het handelen in de betreffende fase is gericht.Daarmee wordt aan de hand van de fasen-indeling de vraag beantwoord: WANNEER doe je iets en met WELK DOEL?  In bijgevoegd pdf. bestand zijn de icoontjes weergegeven van de 5 fasen met een korte beschrijving van de kern van de fasen. Waaiermodel 5 Fasen

Procesdiagnostiek in de  kleur ‘oranje’.

Waaiermodel Screeningsproces

 

Het Waaiermodel ordent niet alleen het handelen waardoor methodisch werken mogelijk is. Ook helpt het model om op een systematische gegevens te verzamelen over de jongere en diens systeem. Op die manier kan de besluitvorming over een doelgerichte aanpak op een transparante wijze worden genomen.
Als in elke fase, over elk kleurdomein de gegevens worden verzameld kunnen observatiegegevens, gespreksgegevens, uitkomst van veranderingsgerichte aanpak worden vastgelegd. Aanvulling met screeningsinstrumenten die kunnen worden ingezet door groepsleiding. Aanvulling met diagnostisch onderzoek door daartoe opgeleide gedragswetenschappers zijn dan ingebed in het beeld dat gedurende de observatieperiode is opgebouwd.

Het Waaiermodel, tot slot, levert ook een ‘Toolbox ‘op. Als theoretische inzichten worden omgezet naar de praktijk van alledag is het nodig om een antwoord te krijgen op de vraag:
HOE doe je het en met WELKE MIDDELEN? 

In het boek Residentieel Vakmanschap dat op de pagina publicaties wordt genoemd worden de hoofdstukken beschreven in de structuur zoals die hier is weergegeven.
Zie  op deze website onder Publicaties

Naast het boek waarnaar zojuist is verwezen is er ook een werkboek uitgebracht: Het werkboek Residentieel Vakmanschap biedt meer dan 100 werkbladen aan die deze vertaalslag mogelijk maakt. De werkbladen zijn geordend in de kleurdomeinen. Ook zijn een groot aantal werkbladen meer algemeen van karakter. Met name in blauw, paars en rood zijn de werkbladen gebaseerd op cognitieve gedragstherapie. Niet alleen de therapeuten en gedragswetenschappers, maar ook de groepsleiders en het maatschappelijk kunnen CGT inzetten. Niet alleen bij afzonderlijke therapie-uurtjes maar CGT in de geïntegreerde aanpak. Daarmee denken we het vakmanschap van een veel bredere groep hulpverleners een boost te kunnen geven. Bij de bespreking van het werkboek , in het menu onder Publicaties, zal deze keuze verder worden toegelicht.

(zie op deze website ook onder Publicaties)

 

Wat is het doel van het Waaiermodel?

Het Waaiermodel maakt methodisch handelen mogelijk bij een integrale, intensieve aanpak. Omdat aan de hand van het model wetenschappelijke kennis doelgericht kan worden ingezet door werkers binnen het primaire proces kan top-klinische zorg worden verleend. Methodisch handelen wordt in het Waaiermodel ingekaderd, maar  niet in een keurslijf gedrukt.  Bezieling en bevlogenheid van de ‘behandelaars’ wordt aangewakkerd. Juist dit samenspel van autonomie en synergie  is verantwoordelijk voor het vakmanschap waar de  jongeren met forse hanteringsproblemen, veroorzaakt door onderliggende complexe problematiek, aan kunnen worden toevertrouwd.

Overal waar daadkrachtig handelen nodig is waarbij meerdere professionals vanuit hun eigen expertise en bevoegdheid moeten handelen werkt het Waaiermodel ondersteunend. De onderlinge afstemming is namelijk van levensbelang. Iedereen dient op elk moment in het proces te weten wat er moet gebeuren en welk doel het dient. Met bovenstaande beschrijving van de opbouw van het Waaiermodel probeert ik inzichtelijk te maken dat dit model dienstbaar kan zijn voor die onderlinge samenwerking.

Voor welke doelgroep kan het Waaiermodel worden ingezet?

Met het Waaiermodel proberen we in ieder geval de doelgroep te bereiken die binnen de jeugdzorg of binnen justitie een residentiële behandeling ondergaat. Het gaat dan vooral om jongeren waarvan de problematiek zich aandient in de vorm van ernstige gedragsproblemen. Deze doelgroep sluit het meest nauw aan bij het handboek en werkboek Residentieel Vakmanschap Uitgelicht.    Publicaties  De doelgroep kan echter veel meer worden toegespitst. Het waaiermodel is in eerste instantie ontwikkeld voor de behandeling en opvang van meisjes met loverboyproblematiek. Ook jongeren die voldoen aan bovengenoemde beschrijving, maar daarnaast te kampen hebben met een Licht Verstandelijke Beperking zijn gebaat met een aanpak die gebaseerd is op het Waaiermodel. Als de ontwikkelgeschiedenis wordt beschreven kan ik hier dieper op ingaan. De ontwikkeling van het Waaiermodel Elke andere klinische setting, b.v. in de kinder-& jeugdpsychiatrie (b.v. eetstoornissen), of somatische problematiek (Instituten voor blinden en slechtzienden) kunnen hun aanpak baseren op dit model.

Het model kan ook worden ingezet in niet-residentiële situaties. Daarbij denk ik vooral aan het onderwijs aan leerlingen waar complexe problematiek, gedragsproblematiek, agressie en geweld een rol speelt. Reboundonderwijs is een goed voorbeeld van een setting die de aanpak zou kunnen ordenen volgend het Waaiermodel. Toch zou ik ook na willen denken met docenten van middelbare scholen en het MBO die te maken hebben met een groot aantal ‘zorgleerlingen’. Wellicht kunnen we samen zoeken naar een manier waarop het Waaiermodel ook voor deze doelgroep handvatten kan bieden.De laatste vraag die in de ontwikkelingsgeschiedenis wordt beantwoord heeft betrekking op deze bredere oriëntaties. De ontwikkeling van het Waaiermodel

 

 

 

Neem contact met me op als je geïnteresseerd bent in ondersteuning bij het werken met het Waaiermodel. Contact Via het formulier dat je kunt downloaden kun je je vragen aan me doorgeven. Misschien wil je het Waaiermodel toepassen binnen je persoonlijke werkwijze als professional. Misschien wil je er met je team mee aan de slag gaan. Het boek en werkboek helpen je beslist verder.   Publicaties Zeker als je bij de aanschaf van het boek ook de algemene werkbladen hebt gedownload  Maar wellicht heb je behoefte aan wat meer begeleiding daarbij. Of wil je graag even brainstormen over jouw ideeën ten behoeve van de vertaalslag. Uiteindelijk moet het Waaiermodel ‘tailor-made’worden gemaakt zodat het jou krachtig maakt bij de uitoefening van je beroep. Lezingen, trainingen en voorlichting/consultatie zijn de producten die ik wil gaan aanbieden. Informatie daarover vind je op de betreffende pagina’s onder Producten & Diensten. Op de pagina ‘toepassingen van het Waaiermodel’ zullen ervaringsgegevens worden geplaatst van andere gebruikers, zodat je kunt gaan leren van elkaar en elkaar waarschijnlijk ook zal kunnen inspireren. Toepassingen van Het Waaiermodel